Μεθοδολογία

To ερευνητικό πρόγραμμα υιοθετεί μια συνθετική προσέγγιση που αντλεί από τη «διεθνική ιστορία» (transnational history) και τη «διασταυρούμενη ιστορία» (histoire croisée), δύο μεθοδολογικές προσεγγίσεις που επιδιώκουν να υπερβούν τα στενά όρια της εθνικής ιστοριογραφίας. Η διεθνική ιστορία αντιμετωπίζει τα έθνη-κράτη όχι ως απομονωμένες οντότητες, αλλά ως τμήματα ευρύτερων δικτύων αλληλεπίδρασης, μέσα στα οποία πολιτικά κινήματα, έννοιες, ιδεολογίεςκαι πρακτικές κυκλοφορούν, αλληλεπιδρούν και αναδιαμορφώνονται. Η διασταυρούμενη ιστορία, από την πλευρά της, δεν περιορίζεται στη σύγκριση παρόμοιων φαινομένων αλλά εξετάζει πως έννοιες, σύμβολα, πρακτικές και ιδεολογικά σχήματα μετασχηματίζονται καθώς διακινούνται ανάμεσα σε διαφορετικά κοινωνικά και πολιτισμικά πλαίσια. Οι δύο μεθοδολογίες συγκλίνουν στη μελέτη διεθνικών δικτυώσεων και ανταλλαγών, προσφέροντας ένα εργαλείο που συνδέει τις εννοιολογικές διασταυρώσεις με τα ιστορικά πεδία δράσης τα οποία τις καθιστούν δυνατές. Ο συνδυασμός τους επιτρέπει μια βαθύτερη και πολυεπίπεδη κατανόηση των ιστορικών φαινομένων, αποφεύγοντας τόσο τον εμπειρισμό όσο και την αφηρημένη ανάλυση, και αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο οι ιδέες και οι πρακτικές συνυφαίνονται σε υπερεθνικά περιβάλλοντα.

Οι παραπάνω μεθοδολογικές επιλογές αξιοποιούνται για τη μελέτη της ελληνικής άκρας δεξιάς, με στόχο να αναδειχθεί πως οι έννοιες, οι λόγοι και οι πρακτικές της διαμορφώθηκαν σε σημαντικό βαθμό μέσα από διεθνικές διασυνδέσεις και υπερβάσεις των εθνικών ορίων. Η διεθνική προσέγγιση καθιστά δυνατή τη χαρτογράφηση κυκλοφοριών και ανταλλαγών που συνδιαμόρφωσαν συγκλίνουσες εκδοχές πολιτικής κουλτούρας, εγκιβώτισαν ταυτότητες και ομογενοποίησαν την πολλαπλότητα. Η επιλογή της ελληνικής περίπτωσης, καίτοι περιφερειακής στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, εντάσσεται στη λογική της διεθνικής ιστοριογραφίας, σύμφωνα με την οποία δεν υπάρχουν προνομιακοί και μη προνομιακοί δρώντες σε παγκόσμια φαινόμενα· γι’ αυτό και η ελληνική άκρα δεξιά εξετάζεται μέσα από τα δίκτυα, τις εμπλοκές και τις ανταλλαγές που τη συνδέουν με εξελίξεις που εγγράφονται στον ίδιο ιστορικό χρόνο στο εξωτερικό. Η θέση της Ελλάδας μεταξύ Δύσης και Ανατολής, καθώς και η ενσωμάτωση εγχώριων εμπειριών σε διεθνείς κυκλοφορίες ιδεών, φωτίζουν διαδικασίες ενσωμάτωσης, προσαρμογής και εγκειμενοποίησης του ακροδεξιού λόγου, δείχνοντας ότι καθοριστικό δεν είναι μόνο το διεθνές ιδεολογικό υλικό, αλλά οι ιδιαίτερες αναγνώσεις και ανασημασιοδοτήσεις του από τους Έλληνες και ξένους συναγωνιστές, οι οποίες συμβάλλουν στη συγκρότηση μιας οιονεί κοινής ευρωπαϊκής ακροδεξιάς κουλτούρας.